Przypomnimy wydarzenia z lat 1990-92, które doprowadziły do powstania samodzielnej gminy wiejskiej Terespol.
Kolejna reforma administracyjna w PRL z 1 stycznia 1973 r. Przywróciła do życia gminy obszarowo większe niż w chwili ich likwidacji w 1954 r. W powiecie bialskim utworzono 11 gmin, w tym gminę Terespol z obszarem dotychczasowych gromad: Błotków Duży, Bohukały, (wsie Krzyczew, Neple, Starzynka i Kuzawka) oraz Małaszewicze (wsie Małaszewicze Duże i Małę, Podolanka i Zastawek).
W ośrodkach miejskich licząc poniżej 5 tys. mieszkańców i nie będących siedzibami powiatów, utworzona połączone urzędy administracyjne dla miasta i gminy bezpośrednio do niej przylegającej. Na mapie Polski pojawił się nowy twór miasto i gmina Terespol.
W ten sposób, w granicach miasta i gminy Terespol, z siedzibą Miejsko-Gminnej Rady Narodowej i Urzędu Miasta i Gminy także w Terespolu, znalazły się następujące sołectwa: Błodów Duży, Bohukały, Kolonia Dobratycze, Kobylany, Kołpin-Ogrodniki, Koroszczyn, Krzyczew, Kukuryki, Kuzawka, Lebiedziew, Lebiedziew-Kolonia, Lechuty Duże, Lechuty Małe, Łęgi, Łobaczew Duży, Łobaczew Mały, Małaszewicze Duże, Małaszewicze Małe, Małaszewicze Stacja, Michalków, Michalków Kolonia, Murawiec, Naple, Podolanka, Samowicze, Starzynka, Zastawek, Żuki, oraz miasto Terespol.
W takim kształcie miasto-gmina Terespol przetrwałą do początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku.
Po raz pierwszy sprawa usamodzielnienia się wiejskiej gminy Terespol zarysowała się już w dniu wręczenia nominacji rady po wyborach 1990 r., w postaci ostrego konfliktu radnych z miasta i z terenów wiejskich gminy. Przysłowiowym "kijem w mrowisko" okazało się pismo Biura ds. Urzędów Administracji Państwowej z 25 lipca 1990r. sugerujące możliwość podziału wspólnych dla miast i gmin organów samorządowych. Wyniki pierwszych konsultacji społecznych w sprawie rozdziału miasta i gminy okazały się jednoznaczne. W ciągu dwóch tygodni swoje stanowisko potwierdziło własnoręcznym podpisem 16 % mieszkańców miasta i gminy. Wszyscy byli za rozdziałem miasta i gminy, przeciwne zdanie miało zaledwie kilka osób. 12 września 1990 r. miała miejsce pamiętna sesja Rady Miasta i Gminy Terespol, z udziałem wojewody bialskopodlaskiego i pełnomocnika rządu ds. samorządu terytorialnego oraz przewodniczącego Bialskopodlaskiego Sejmiku Wojewódzkiego, którzy długo odradzali radnym głosowanie za rozdziałem miasta i gminy. Wynik głosowania 9:7, przy 5 wstrzymujących się przesądził jednak o podjęciu uchwały Rady w sprawie podziału wspólnych dla miasta i gminy organów samorządowych.

Po uwzględnieniu wyników konsultacji społecznych Rada Miasta i Gminy w uchwale nr. IV/38/90 z dnia 25 października 1990 r. zaproponowała, by nowe samorządy przyjęły nazwy:

  • miasto Terespol z siedzibą w Terespolu
  • gmina Terespol z siedzibą w Terespolu, ul. Wojska Polskiego 47

Odtąd sprawa podziału stała się dyżurnym tematem niemalże każdej sesji Rady, każdego zebranie wiejskiego. Przy uchwaleniu budżetu na 1991 rok radni zażyczyli sobie rozdzielenia dochodów i wydatków w osobnych pozycjach dla miasta i gminy. Struktura budżetu: szacunkowe dochody gminy stanowiły 57% budżetu miasta i gminy, natomiast jej wydatki 37%, została zaakceptowana tylko dla tego, że radni mieli już przed oczami samodzielność gminy.

Na przełomie kwietnia i maja 1991 r. przeprowadzona kolejne konsultacje społeczne w sprawie oddzielenia samorządów miasta i gminy Terespol. Oceniająca wyniki konsultacji specjalna komisja pod przewodnictwem Mieczysława Romaniuka stwierdziłą na posiedzeniu w dniu 15 maja 1991 r.:

  • spośród 9434 osób uprawnionych do podejmowania decyzji wypowiedziało się 3655, w tym w mieście Terespol spośród 4110 uprawnionych wypowiedziało się 102 osoby, z który przeciw rozdziałaowi głosowało 97 (2,7%), a za rozdziałem 5 osób (0,1%).
  • spośród w gminie Terespol wypowiedziały się 22: uprawnione do podejmowania decyzji w gminie Terespol były 5324 osoby, wypowiedziały się 3553 (66,7%); za rozdziałem wypowiedziało się 3375 osób (63,4% mieszkańców wsi), przeciw rozdziałowi 178 osób (tj. 3,3%).

Biorąc pod uwagę rezultaty konsultacji komisja jednogłośnie podjęła decyzję o wstąpieniu na najbliższej sesji Rady Miasta i Gminy Terespol z projektem uchwały o rozdzielenie samorządów miasta i gminy.
Sesja ta odbyła się 29 maja 1991 r. Uchwałą Rady Miasta i Gminy o rozdziale wspólnych dla miasta i gminy organów została przyjęta 14 głosami, przy trzech przeciwnych głosach i 1 wstrzymującym się.
Wobec stanowiska Rady - za rozdzielenie głosowała również większość radnych miasta, zmienił swoje zdanie opiniując wojewoda bialskopodlaski. Pozytywną uchwałę przyjął Bialskopodlaski Sejmik Samorządowy.
Kropką nad "i" w kwestii podziału miasta i gminy Terespol na dwie odrębne jednostki administracyjne było rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 września 1991 r. "w sprawie podziału lub połączenia niektórych miast i gmin, w których dotychczas działały wspólne organy oraz zmiany i ustalenia i ustalenia ich nazw i siedzib". W pierwszym rozdziale rozporządzenia zapisano:
"Dokonuje się podziału wspólnych organów działających miastach i sąsiadującymi z nimi gminach oraz ustala się nazwa gmin i siedzib ich władz, zgodnie z wykazem stanowiącym załącznik nr. 1 do rozporządzenia".
W załączniku nr. 1 wymieniającym gminy po podziale wspólnych organów wymieniono jedną propozycję w woj. bialskopodlaskim: Miasto Terespol z siedzibą władz w Terespolu oraz Gminę Terespol z siedzibą władz Gminy w Terespolu. Rozporządzenie tej treści, opatrzone pieczęcią: "Rada Ministrów" i podpisane przez Prezesa Rady Ministrów Jana Krzysztofa Bieleckiego, przesłano na adres Urzędu Miasta i Gminy w Terespolu.
Pierwsza historyczna sesja samodzielnej Rady Gminy Terespol odbyła się 28 lutego w świetlicy wiejskiej w Łobaczewie Małym. Głównym punktem programu obrad był wybór władz gminnych - Rady Gminy i Zarządu. Uchwałą Rady Gminy nr. I/1/92 na przewodniczącego Rady Gminy wybrany został Mieczysłam Romaniuk. Uchwała nr I/4/92 brzmiała: "stwierdza się wybór p. Krzysztofa Iwaniuka na wójta Gminy Terespol z dnia 28 lutego 1992 r.". W trakcie sesji 7 radnych wybranych w wyborach uzupełniających do Rady Gminy w dniu 23 lutego złożyli ślubowanie.
Zarząd Gminy rozpoczął urzędowanie w siedzibie przy ul. Wojska Polskiego 47 w Terespolu, w dawnym budynku Zarządu gminy Kobylany (w latach 1954-74 gromady Błotków).

W ten sposób po blisko 200 latach reorganizacja związana z zaborami, wojnami, okupacjami i zmianami systemu politycznego w Polsce, wykrystalizował się nad Bugiem układ administracyjny którego trwałym elementem jest gmina Terespol - skrawek ziem dawnego Wielkiego Księstwa Litewskiego w obecnych woj. lubelskiego.

Przypomnijmy jeszcze, że Gmina Terespol wchodziła w latach 1992-98 w skład woj. bialskopodlaskiego, a po ostatniej reformie administracji w 1999 r. znalazła się w powiecie bialskim woj. lubelskiego.


Powrót do >>> Strona główna


Copyright 2003 © by Jasiek Knigawka